Tìm hướng đi cho "hạt ngọc Việt"

Kỳ III: Sản xuất lúa gạo: Còn nhiều bất cập

Việc hạt gạo Việt đang gặp khó khăn “đầu ra” nhưng  điều đáng lo ngại hơn chính từ khâu “đầu vào”. Đó là quy hoạch, giống, áp dụng khoa học công nghệ, chế biến… tuy được cảnh báo từ lâu nhưng xem ra chưa có lời giải xác đáng.
Kỳ III: Sản xuất lúa gạo: Còn nhiều bất cập
Cần nâng cao chất lượng bảo quản sau thu hoạch

Bất cập trong quy hoạch sản xuất

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), tính đến hết năm 2014, tổng diện tích gieo trồng lúa cả nước ước đạt hơn 7,8 triệu ha, giảm 96,8 ngàn ha so với năm 2013, năng suất đạt khoảng 57,7 tạ/ha.

Diện tích gieo trồng lúa lên đến 7,8 triệu ha là quá lớn và vượt cầu. Ngân hàng Thế giới (WB) từng đề xuất, Việt Nam chỉ nên giữ diện tích lúa từ 3- 3,3 triệu ha vào năm 2030. WB phân tích ba kịch bản, đến năm 2030, diễn tiến “mọi việc như bình thường” thì năng suất lúa 7 tấn/ha; còn “năng suất trung bình” 6,3 tấn/ha; “tình huống xấu nhất” năng suất chỉ còn 5,8 tấn/ha. Ứng với ba kịch bản năng suất này là các dự đoán về biến đổi khí hậu và thay đổi thị hiếu tiêu dùng. Với các điều kiện bất lợi nhất, chỉ cần duy trì 3 - 3,3 triệu ha lúa, năm 2030, không chỉ đáp ứng đủ nhu cầu trong nước, Việt Nam vẫn còn dư nhiều triệu tấn gạo dành xuất khẩu (XK).

Quy hoạch tổng thể phát triển sản xuất ngành nông nghiệp đến năm 2020 và tầm nhìn 2030 (Quyết định số 124/QĐ-TTg ngày 2/12/2012 của Thủ tướng Chính phủ) chỉ rõ, bảo vệ quỹ đất lúa ổn định từ năm 2020 là 3,812 triệu ha, đồng thời áp dụng đồng bộ các biện pháp thâm canh tiên tiến để đạt sản lượng 41 - 43 triệu tấn năm 2020 và 44 triệu tấn năm 2030, bảo đảm an ninh lương thực và XK. Trong Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp cũng chỉ rõ, nhanh chóng giảm diện tích trồng lúa để chuyển sang các loại cây trồng khác. Điều này cho thấy, việc rút ngắn diện tích lúa đã là giải pháp không thể trì hoãn.

Tuy nhiên, giảm diện tích cũng phải đi kèm với những chính sách làm sao để xây dựng mô hình sản xuất tập trung, bởi lẽ, nếu vẫn tồn tại hình thức sản xuất manh mún thì không thể xây dựng nên khu vực sản xuất lớn để thực hiện cơ giới hóa, đưa kỹ thuật đồng bộ, sản xuất theo chuỗi để có những sản phẩm hàng hóa chất lượng cao, phục vụ tốt cho XK.

“Yếu” từ giống đến chế biến

Song song với diện tích, vấn đề lựa chọn và sử dụng giống lúa ra sao cũng là vấn đề gây “đau đầu”. Đơn cử, theo số liệu điều tra của Viện lúa Đồng bằng sông Cửu Long, khu vực này có khoảng 50 giống lúa được trồng phổ biến. Thống kê của Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT) cũng cho thấy, toàn vùng Đồng bằng sông Cửu Long hiện chỉ có 34% người dân sử dụng giống lúa đã được xác nhận, trong đó có 12% giống được cơ quan chức năng cấp chứng nhận, còn lại là mua giống ở những cơ sở nhân giống “tự phong” có chất lượng.

Xuất khẩu chạy theo số lượng thay vì chất lượng đã ăn sâu vào tư duy làm nông nghiệp Việt Nam. Trong khi những quốc gia XK gạo hàng đầu là Thái Lan có chủ trương sản xuất những giống lúa thơm cao cấp như Hom Mali hay Ấn Độ với giống Basmati có giá bán lên đến trên 1.000 USD/tấn, giống dài ngày, mỗi năm trồng 1 vụ thì Việt Nam vẫn tràn lan những giống lúa ngắn ngày, 3 vụ/năm ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Không những yếu về giống, ở khâu sản xuất cũng còn nhiều bất cập và tự phát khi người nông dân tự lựa chọn cho mình các giống lúa khác nhau, chăm bón, thu hoạch rồi bán. Việc giống lúa có nhiều bất cập, tình trạng thương lái thu mua các loại lúa về trộn lẫn với nhau rồi đem về nhà máy xay xát ra gạo, bán cho doanh nghiệp cũng là vấn đề gây bức xúc.

Trong khi nhu cầu thế giới tăng cao ở những phân khúc gạo chất lượng, phân khúc gạo cấp thấp của Việt Nam lại phải cạnh tranh gay gắt khi những “đại gia” gạo cấp cao như Thái Lan cũng quay ra XK loại gạo này thì việc đầu tư nghiên cứu nghiêm túc ngay từ khâu giống là biện pháp duy nhất khiến gạo Việt Nam không bị “lép vế”.

Ngoài những lý do kể trên, công nghệ chế biến và bảo quản gạo cũng là vấn đề đáng bàn. Trong cuộc họp bàn về giải pháp tiêu thụ nông sản mới đây, tại Hà Nội, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh bức xúc: “Cả tỉnh Cần Thơ là vựa lúa lớn nhất cả nước nhưng chất lượng các nhà máy chế biến gạo rất khác nhau và khác xa so với yêu cầu. Bên cạnh đó, hạ tầng chợ, kho bãi tại khu vực nông thôn để bảo quản gạo cũng không có, bà con vẫn chủ yếu sản xuất rồi bán gạo thẳng cho thương lái, không có liên kết sản xuất và bao tiêu sản phẩm. Đây chính là nguyên nhân khiến chất lượng gạo Việt Nam ở mức thấp, thiếu sức cạnh tranh”.

Dù nỗ lực rất lớn để nâng cao chất lượng gạo XK nhưng tỷ lệ gạo phẩm cấp thấp của Việt Nam vẫn còn rất lớn. Theo Bộ Công Thương, năm 2014, gạo cấp thấp đã giảm trên 28% về lượng, gạo thơm tăng trưởng mạnh, đạt trên 1,52 triệu tấn, tăng gần 35% về lượng so với cùng kỳ năm 2013. Nhưng trên thực tế, con số tăng trưởng này chưa thấm vào đâu bởi nếu so sánh với tổng lượng gạo XK của cả năm 2014 (6,5 triệu tấn), gạo phẩm cấp thấp vẫn chiếm trên 70% tổng lượng gạo XK của Việt Nam.

Được biết, cuối năm 2014, Bộ NN&PTNT đã đặt hàng các viện, trường, trung tâm, các nhà khoa học nghiên cứu, sản xuất 5 - 7 giống lúa thơm ngắn ngày, giá 600 - 800 USD/tấn. Lý do là hầu hết lượng gạo XK của Việt Nam mới chỉ đạt mức giá trên dưới 400 USD/tấn và ngay cả gạo phẩm cấp thấp, chúng ta cũng vấp phải sự cạnh tranh gay gắt với gạo Pakistan, Ấn Độ, Myanmar...

Kỳ IV: Xây dựng thương hiệu gạo: Không thể chậm trễ

Phương Lan - Hùng Cường
Bạn thấy bài viết này thế nào?
Kém Bình thường ★ ★ Hứa hẹn ★★★ Tốt ★★★★ Rất tốt ★★★★★

Tin mới nhất

Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tháng 1/2023

Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tháng 1/2023

Ngày 31/1/2023, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp tổ chức “Hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài tháng 1/2023”.
Quảng bá nước mắm Phú Quốc tại thị trường Thái Lan

Quảng bá nước mắm Phú Quốc tại thị trường Thái Lan

Mang nước mắm Phú Quốc đến thị trường Thái Lan, các doanh nghiệp mong muốn quảng bá nét văn hóa của Việt Nam đến với người tiêu dùng Thái.
Sẽ có 15 quốc gia tham gia Hội chợ quốc tế chuyên ngành hàng không

Sẽ có 15 quốc gia tham gia Hội chợ quốc tế chuyên ngành hàng không

Hội chợ triển lãm quốc tế Mạng lưới cao cấp sản xuất, cung ứng, tiêu dùng bền vững lĩnh vực công nghiệp hàng không dự kiến sẽ diễn ra vào ngày 21/3 tới đây.
Phiên chợ Tết xanh: Hàng trăm sản phẩm nông đặc sản, OCOP phục vụ người tiêu dùng dịp Tết

Phiên chợ Tết xanh: Hàng trăm sản phẩm nông đặc sản, OCOP phục vụ người tiêu dùng dịp Tết

Người dân TP. Hồ Chí Minh có cơ hội lựa chọn hàng trăm sản phẩm nông đặc sản, OCOP khắp ba miền tại Phiên chợ Tết xanh để phục vụ gia đình dịp Tết Quý Mão.
Thương mại 2 chiều Việt Nam - Đài Loan năm 2022 đạt gần 28 tỷ USD

Thương mại 2 chiều Việt Nam - Đài Loan năm 2022 đạt gần 28 tỷ USD

Thương mại hai chiều với Đài Loan lập kỷ lục mới trong năm 2022, với tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 2 chiều gần 28 tỷ USD, nhập siêu cũng tăng lên 17,62 tỷ USD.

Tin cùng chuyên mục

Hà Nội: 200 gian hàng tham gia Hội chợ nông sản thực phẩm Tết Nguyên đán Quý Mão năm 2023

Hà Nội: 200 gian hàng tham gia Hội chợ nông sản thực phẩm Tết Nguyên đán Quý Mão năm 2023

Tối 13/1, Sở Công Thương Hà Nội tổ chức lễ khai mạc Hội chợ nông sản thực phẩm Tết Nguyên đán Quý Mão năm 2023.
Trải nghiệm Tết đặc sắc tại Hội chợ Happy Tết 2023

Trải nghiệm Tết đặc sắc tại Hội chợ Happy Tết 2023

Hơn 3.000 m2 trưng bày với các gian hàng bắt mắt và nhiều hoạt động trải nghiệm tại Hội chợ Happy Tết 2023 đem đến trải nghiệm Tết đặc sắc cho khách tham quan.
Hà Nội: Khai mạc Hội chợ Xuân Quý Mão năm 2023

Hà Nội: Khai mạc Hội chợ Xuân Quý Mão năm 2023

Tối 12/1, Trung tâm Xúc tiến thương mại Nông nghiệp - Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức khai mạc Hội chợ Xuân Quý Mão năm 2023.
Nối lại hoạt động giao thương hợp tác kinh tế thương mại Việt Nam - Trung Quốc (Quảng Tây)

Nối lại hoạt động giao thương hợp tác kinh tế thương mại Việt Nam - Trung Quốc (Quảng Tây)

Ngày 12/1, Hội nghị giao thương hợp tác kinh tế thương mại Việt Nam - Trung Quốc (Quảng Tây) đã được tổ chức nhằm nối lại hoạt động giao thương sau 3 năm.
Mời tham gia Hội chợ Máy móc thiết bị & Công nghệ quốc tế tại Ấn Độ lần thứ 25 năm 2023

Mời tham gia Hội chợ Máy móc thiết bị & Công nghệ quốc tế tại Ấn Độ lần thứ 25 năm 2023

Từ ngày 16-18/2/2023, Liên đoàn Công nghiệp Ấn Độ sẽ tổ chức Hội chợ Máy móc thiết bị & Công nghệ Quốc tế lần thứ 25 năm 2023 tại New Delhi.
Tỉnh Sơn La: 4 đề xuất gỡ vướng cho công tác xúc tiến thương mại quốc gia

Tỉnh Sơn La: 4 đề xuất gỡ vướng cho công tác xúc tiến thương mại quốc gia

Có mô hình tổ chức, quy chế phối hợp rõ ràng là một số kiến nghị của đại diện tỉnh Sơn La nhằm nâng cao hiệu quả công tác xúc tiến thương mại quốc gia.
Longform | Xúc tiến thương mại cho sản phẩm OCOP đặc trưng Đà Nẵng

Longform | Xúc tiến thương mại cho sản phẩm OCOP đặc trưng Đà Nẵng

Hỗ trợ quảng bá, xúc tiến thương mại giúp các sản phẩm OCOP, sản phẩm thương mại đặc trưng Đà Nẵng khẳng định “chỗ đứng” ở thị trường nội địa, vươn ra xuất khẩu
100 gian hàng tham gia xúc tiến, quảng bá sản phẩm nông sản chào Xuân Quý Mão 2023

100 gian hàng tham gia xúc tiến, quảng bá sản phẩm nông sản chào Xuân Quý Mão 2023

100 gian hàng đã tham gia chương trình xúc tiến, quảng bá sản phẩm nông sản, OCOP, làng nghề Chào Xuân Quý Mão 2023 tối 29/12 tại Công viên Cầu Giấy – Hà Nội.
Quảng Nam: Đẩy mạnh kích cầu tiêu dùng trước thềm Tết Nguyên đán 2023

Quảng Nam: Đẩy mạnh kích cầu tiêu dùng trước thềm Tết Nguyên đán 2023

Tối 29/12, Sở Công Thương tỉnh Quảng Nam và UBND huyện Đại Lộc phối hợp tổ chức “Hội chợ, triển lãm thành tựu kinh tế huyện Đại Lộc năm 2022”.
“Trung Quốc vẫn là thị trường xuất khẩu rất quan trọng của ngành rau quả Việt Nam”

“Trung Quốc vẫn là thị trường xuất khẩu rất quan trọng của ngành rau quả Việt Nam”

Đó là chia sẻ nhanh của ông Đặng Phúc Nguyên- Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam với phóng viên Báo Công Thương về tình hình xuất khẩu của ngành rau quả.
Hội nghị công tác xúc tiến thương mại năm 2022

Hội nghị công tác xúc tiến thương mại năm 2022

Ngày 29/12, Cục Xúc tiến thương mại đã tổ chức Hội nghị công tác xúc tiến thương mại năm 2022 với sự tham gia của Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải.
Yên Bái: Đẩy mạnh xúc tiến thương mại  trên môi trường số trong năm 2023

Yên Bái: Đẩy mạnh xúc tiến thương mại trên môi trường số trong năm 2023

Đẩy mạnh hoạt động xúc tiến thương mại trên môi trường số sẽ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Công Thương Yên Bái trong năm 2023
Hà Nội sẽ tập trung xúc tiến thương mại vào các lĩnh vực trọng tâm năm 2023

Hà Nội sẽ tập trung xúc tiến thương mại vào các lĩnh vực trọng tâm năm 2023

Năm 2023, các hoạt động xúc tiến thương mại sẽ được đổi mới cả nội dung và phương thức hoạt động, hướng tới trọng tâm, trọng điểm.
Gia Lai: Hội chợ thương mại, không gian mở cho sản vật địa phương

Gia Lai: Hội chợ thương mại, không gian mở cho sản vật địa phương

Hội chợ thương mại nằm trong sự kiện Tuần VHDL tỉnh Gia Lai năm 2022 là cơ hội để các doanh nghiệp quảng bá sản phẩm, phục vụ nhu cầu mua sắm của người dân.
Mời tham dự Hội chợ về thực phẩm Indus Food 2023 tại Ấn Độ

Mời tham dự Hội chợ về thực phẩm Indus Food 2023 tại Ấn Độ

Hội đồng Xúc tiến thương mại Ấn Độ (TPCI) sẽ tổ chức Hội chợ thực phẩm Indus Food lần thứ 6 từ ngày 8/1 đến 10/01/2023.
Nhiểu tỉnh thành phía Nam mở rộng giao thương với Ấn Độ

Nhiểu tỉnh thành phía Nam mở rộng giao thương với Ấn Độ

Nhiều tỉnh thành phía Nam như TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Dương... đang thúc đẩy mở rộng giao thương với doanh nghiệp Ấn Độ.
Khai mạc Hội chợ hàng tiêu dùng Hà Nội năm 2022

Khai mạc Hội chợ hàng tiêu dùng Hà Nội năm 2022

Sáng 22/12, Hội chợ hàng tiêu dùng Hà Nội với 120 gian hàng năm 2022 đã chính thức khai mạc tại tâm Thương mại MELINH PLAZA Hà Đông (quận Hà Đông – Hà Nội).
Liên minh HTX và Grab Việt Nam hợp tác thúc đẩy tiêu thụ nông sản Việt trực tuyến

Liên minh HTX và Grab Việt Nam hợp tác thúc đẩy tiêu thụ nông sản Việt trực tuyến

Chiều 21/12, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư - Liên minh Hợp tác xã Việt Nam (ITPC-VCA) và Grab Việt Nam ký kết hợp tác thúc đẩy tiêu thụ nông sản Việt.
Mời tham dự Hội nghị xúc tiến đầu tư tại bang Madhya Pradesh, Ấn Độ

Mời tham dự Hội nghị xúc tiến đầu tư tại bang Madhya Pradesh, Ấn Độ

Hội nghị xúc tiến đầu tư lần thứ 7 tại bang Madhya Pradesh diễn ra từ ngày 11-12/01/2023 tại Trung tâm hội nghị Brilliant, thành phố Indore, Ấn Độ.
Đà Nẵng: Xúc tiến thương mại, khuyến mại kích cầu tiêu dùng dịp cuối năm

Đà Nẵng: Xúc tiến thương mại, khuyến mại kích cầu tiêu dùng dịp cuối năm

Nhiều hội chợ, phiên chợ được tổ chức; nhiều chương trình khuyến mại, giảm giá hấp dẫn để kích cầu tiêu dùng của người dân thành phố Đà Nẵng dịp cuối năm.
Xem thêm
Mobile VerionPhiên bản di động