• Thứ bảy 03/12/2022 04:01

Thực thi các FTA: Tăng cường hiệu quả hoạt động phòng vệ thương mại

21/03/2022

Đến nay, Việt Nam đã tham gia, ký kết 15 Hiệp định Thương mại tự do (FTA) và đang đàm phán 2 FTA. Điều này một mặt mở rộng thị trường, thu hút đầu tư, tuy nhiên, tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro như số lượng các vụ việc phòng vệ thương mại (PVTM) gia tăng, gian lận nguồn gốc xuất xứ, chuyển tải hàng hóa bất hợp pháp, lẩn tránh thuế PVTM.

Nhận diện nguy cơ

Chủ trương hội nhập và tham gia vào các Hiệp định thương mại tự do FTA thế hệ mới đang mang lại cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam những cơ hội rất lớn. Tuy nhiên, việc thực thi các FTA cũng đặt ra những thách thức cho nhiều ngành, nhiều doanh nghiệp, trong đó đòi hỏi các doanh nghiệp phải tuân thủ luật chơi theo tiêu chuẩn cao để tận dụng được cơ hội và hạn chế tranh chấp thương mại.

Đặc biệt, Cục trưởng Cục PVTM, Bộ Công Thương - ông Lê Triệu Dũng nêu rõ, trong bối cảnh Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng với kinh tế khu vực và toàn cầu, đặc biệt là tham gia các Hiệp định Thương mại tự do, cùng với xu thế bảo hộ xuất hiện tại một số khu vực, nền kinh tế, các PVTM sẽ ngày càng nhiều hơn với tính chất phức tạp gia tăng.

Theo ghi nhận của Cục PVTM, Bộ Công Thương, một số ngành sản xuất trong nước của Việt Nam cũng phải chịu áp lực cạnh tranh không lành mạnh của hàng hóa nhập khẩu do các tác động mở cửa thị trường và do đó, trong một số trường hợp cần đến công cụ PVTM để bảo vệ lợi ích chính đáng của ngành cũng như của nền kinh tế.

Thực thi các FTA: Tăng cường hiệu quả hoạt động phòng vệ thương mại
Chủ động phòng vệ thương mại, giúp doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các FTA

Công cụ PVTM (gồm chống bán phá giá, chống trợ cấp, chống tự vệ) là biện pháp rất hữu hiệu để các ngành sản xuất trong nước của các nước nhập khẩu có thể sử dụng, bảo vệ lợi ích hợp pháp trước hàng hóa nhập khẩu cạnh tranh không lành mạnh. Đặc biệt khi các hàng rào về thuế quan, phi thuế quan càng giảm và xuống thấp thì nguy cơ hàng hóa nước ngoài nhập khẩu càng nhiều. Lúc đó, càng có xu hướng sử dụng các công cụ PVTM để thay thế hàng rào phi thuế quan trước đây.

Bà Nguyễn Thị Thu Trang – Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập (VCCI) cho hay, theo các nghiên cứu và thống kê của nhiều giới, chưa có bằng chứng rõ ràng về việc càng ký FTA thì sẽ càng nhiều các vụ kiện PVTM. Ngay như ở Việt Nam, cho đến nay, ngoại trừ Indonesia, Australia, các đối tác kiện về PVTM nhiều đối với hàng XK Việt Nam vào thời điểm kiện chưa phải là đối tác FTA của Việt Nam. Tuy nhiên trong bối cảnh hiện nay, các nền kinh tế trên thế giới đặc biệt là các thị trường xuất khẩu của Việt Nam đang phải chịu áp lực rất lớn từ hệ quả của đại dịch Covid-19. “Vì thế, ngành sản xuất phần lớn các nước trong nội địa đều đang khó khăn, xu hướng sử dụng công cụ PVTM được coi như là một giải pháp chống lại hàng nhập khẩu, để có cơ hội cạnh tranh tốt hơn ngày càng lớn”- bà Trang khuyến cáo.

Có thể nói, nguy cơ là rõ ràng, việc các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam phải sẵn sàng cho nguy cơ này cũng là điều hiển nhiên. Bởi, theo bà Nguyễn Thị Thu Trang đây là “cuộc chiến” về mặt kỹ thuật, phải có bằng chứng kỹ thuật, số liệu để bảo vệ lợi ích hợp pháp của Việt Nam. Ngoài ra, nguy cơ có thể bị kiện ở bất kỳ đâu, không phải vì bán phá giá hay hàng hóa được trợ cấp. Hay phạm vi hàng hóa Việt Nam bị kiện hiện nay đã mở rộng hơn trước rất nhiều, không chỉ dừng lại ở sản phẩm mũi nhọn hay có truyền thống xuất khẩu nhiều mà ngay cả những mặt hàng có quy mô sản xuất nhỏ, không nổi trội như đinh ốc, vòng xoáy ở tệp vở… cũng bị kiện.

Nâng cao hiệu quả hội nhập

Nhận thức được tầm quan trọng của công cụ PVTM, trong thời gian qua Chính phủ và Bộ Công Thương đã ban hành nhiều Đề án, Chương trình nhằm nâng cao năng lực của Việt Nam. Cụ thể, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Đề án "Tăng cường quản lý nhà nước về chống lẩn tránh biện pháp phòng vệ thương mại và gian lận xuất xứ", Đề án "Xây dựng và vận hành hiệu quả hệ thống cảnh báo sớm về phòng vệ thương mại" với mục đích ngăn ngừa và ứng phó với các vụ kiện PVTM của nước ngoài, hướng tới xuất khẩu bền vững.

Và mới đây là Chính phủ đã ban hành Đề án "Nâng cao năng lực về phòng vệ thương mại trong bối cảnh tham gia các Hiệp định Thương mại tự do thế hệ mới" (Đề án). Ông Lê Triệu Dũng – Cục trưởng Cục PVTM nhấn mạnh, Đề án ra đời nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp luật, thể chế cũng như các chính sách về PVTM trong tình hình mới; đảm bảo đồng bộ, thống nhất với các cam kết quốc tế, phù hợp với các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới và đảm bảo lợi ích của nền kinh tế trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế “Thời gian tới, Bộ Công Thương, Cục PVTM và các bên liên quan sẽ triển khai những đề án lớn về PVTM, trong đó tập trung cải thiện, nâng cao nhận thức về PVTM toàn diện và hiệu quả trong giai đoạn thực thi các FTA”- ông Dũng cho hay.

Với mục tiêu đề ra, lãnh đạo Cục PVTM cho hay, Đề án tạo ra khuôn khổ toàn diện, tổng thể để tạo điều kiện tăng cường hiệu quả công tác PVTM, bảo vệ hợp pháp và hợp lý sản xuất trong nước, nâng cao hiểu biết, năng lực của các doanh nghiệp, hiệp hội về công cụ PVTM, đồng thời có chiến lược và cơ chế phối hợp nhằm ứng phó hiệu quả với các vụ kiện PVTM đối với hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam. Bên cạnh đó, Đề án xác định PVTM là lĩnh vực có vai trò quan trọng trong chính sách thương mại, góp phần nâng cao hiệu quả hội nhập kinh tế quốc tế. Do đó, cần nâng cao năng lực về PVTM, xây dựng và củng cố cơ chế phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương, các ngành sản xuất, hiệp hội, doanh nghiệp và đội ngũ tư vấn pháp lý để bảo vệ nền kinh tế, doanh nghiệp, thị trường, phát triển xuất nhập khẩu bền vững.

Nhằm thực hiện các mục tiêu, các nhiệm vụ và giải pháp chủ yếu đề ra trong Đề án tập trung hoàn thiện pháp luật, chính sách về PVTM; nâng cao năng lực điều tra, áp dụng biện pháp PVTM; tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành trong lĩnh vực PVTM; Đẩy mạnh công tác đào tạo, tuyên truyền về PVTM; đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong lĩnh vực PVTM. Hiện, Cục PVTM được Bộ Công Thương giao làm đầu mối phối hợp với các Bộ, Ban, ngành, UBND tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương xây dựng kế hoạch triển khai.

Đại diện Cục PVTM cho biết thêm, Đề án đưa ra mục tiêu nâng cao năng lực về PVTM đến năm 2030. Tuy nhiên, để việc triển khai Đề án theo sát những thay đổi về bối cảnh thực hiện và phù hợp với hoàn cảnh thực tế.

Theo đó, Đề án đã đưa ra các giai đoạn triển khai như sau: Giai đoạn 2022-2025: tập trung vào việc: Rà soát tổng thể văn bản pháp luật trong lĩnh vực PVTM, từ đó đề xuất sửa Luật Quản lý ngoại thương hoặc xây dựng Luật PVTM; xây dựng cơ sở dữ liệu một số ngành công nghiệp nền tảng và nông nghiệp trọng điểm để nâng cao năng lực về PVTM; số hóa công tác điều tra, áp dụng biện pháp PVTM để giảm gánh nặng hồ sơ cho doanh nghiệp; tăng cường đào tạo nâng cao năng lực điều tra, áp dụng biện pháp PVTM đối với hàng hóa nhập khẩu; đẩy mạnh cơ chế phối hợp liên ngành trong việc ứng phó với các vụ việc điều tra chống trợ cấp, chống lẩn tránh thuế đối với hàng hóa xuất khẩu.

Giai đoạn 2025-2030: trên cơ sở tổng kết việc triển khai giai đoạn 2022-2025, hoàn thiện hệ thống pháp luật về PVTM (bao gồm xây dựng hoặc sửa luật, nghị định, thông tư liên quan trong lĩnh vực PVTM); hoàn thiện cơ sở dữ liệu các ngành công nghiệp nền tảng và nông nghiệp trọng điểm; tăng cường tiếng nói của Việt Nam về PVTM trên các diễn đàn khu vực và quốc tế để đảm bảo quyền và lợi ích trong quá trình thực thi các FTA.

Trước thách thức đặt ra, việc sử dụng, ứng phó hiệu quả với các biện pháp PVTM sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ. Chính vì vậy, Đảng, Nhà nước đã đề ra chủ trương chủ động hoàn thiện hệ thống PVTM để bảo vệ nền kinh tế, doanh nghiệp, thị trường trong nước phù hợp với các cam kết quốc tế.

Hoa Quỳnh

dam-ca-mau-pvcfc-2022
Mới nhất
Scroll