• Thứ bảy 08/08/2020 21:46

Tham gia chuỗi giá trị nông sản toàn cầu: Doanh nghiệp vẫn yếu liên kết

25/11/2019

Tham gia sân chơi toàn cầu đòi hỏi doanh nghiệp (DN) phải có đủ tiềm lực, liên kết, hợp tác chặt chẽ hơn nữa, nâng cao giá trị sản phẩm để đủ sức cạnh tranh trên trường quốc tế. Tuy nhiên, khả năng liên kết giữa các DN nông nghiệp Việt Nam còn yếu, chưa giúp nâng cao giá trị sản phẩm, năng lực cạnh tranh và đưa nông sản Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Mới dừng ở xuất thô

Theo ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam - hiện Việt Nam đang là một trong những nước xuất khẩu nông sản lớn, đứng thứ 15 trên thế giới, các mặt hàng nông sản đã có mặt tới gần 190 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, trong quá trình tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu, nông sản Việt mới chỉ dừng lại ở việc cung cấp đầu vào là nông sản thô. Khi bán ra thị trường thế giới có đến 80% hàng nông sản Việt Nam thông qua các thương hiệu nước ngoài. Đồng nghĩa với đó, Việt Nam mới tham gia được ở khâu tạo ra giá trị thấp trong chuỗi giá trị nông sản toàn cầu.

tham gia chuoi gia tri nong san toan cau doanh nghiep van yeu lien ket
Đẩy mạnh liên kết là cơ hội giúp DN nông sản Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu

Chỉ ra bất cập trong thực hiện liên kết chuỗi, đại diện DN sản xuất gạo theo mô hình cánh đồng lớn – cho hay, mỗi năm Việt Nam xuất khẩu từ 5-7 triệu tấn gạo nhưng hầu hết lượng gạo đó được chế biến từ lúa ngoài mô hình. Đáng chú ý, việc nhân rộng mô hình là điều cần thiết nhưng rất khó để thực hiện. Nguyên nhân do, diện tích cánh đồng lớn liên kết ở các địa phương ngày càng thu hẹp dần, chuỗi liên kết còn thiếu vốn để thực hiện.

Liên quan đến vấn đề nguồn vốn, bà Phạm Thị Thanh Tùng - Trưởng phòng Tín dụng ngành nông nghiệp, Vụ Tín dụng các ngành kinh tế, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam - cho hay: Hiện việc tổ chức sản xuất theo các mô hình liên kết vẫn bộc lộ hạn chế do khả năng hợp tác, liên kết của người dân còn yếu, số lượng mô hình, chuỗi nông sản an toàn chưa nhiều; hợp đồng liên kết thiếu chặt chẽ. Hiện tượng vi phạm hợp đồng liên kết của người dân, DN đầu mối còn phổ biến. Điều này gây khó khăn cho các tổ chức tín dụng trong việc kiểm soát dòng tiền khi cho vay chuỗi.

Tham gia sân chơi toàn cầu đòi hỏi DN phải có đủ tiềm lực, liên kết, hợp tác chặt chẽ hơn nữa, nâng cao giá trị sản phẩm để đủ sức cạnh tranh trên trường quốc tế. Tuy nhiên, khả năng liên kết giữa các DN nông nghiệp Việt Nam còn yếu, chưa giúp nâng cao giá trị sản phẩm, năng lực cạnh tranh và đưa nông sản Việt Nam tham gia hiệu quả vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Giải pháp thúc đẩy liên kết

Theo báo cáo từ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), hiện cả nước đã có hơn 2.900 hợp tác xã (HTX) nông nghiệp tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm với hơn 1.000 DN. Đối với các chuỗi nông sản an toàn, trên địa bàn cả nước có hơn 1.200 chuỗi được chứng nhận, với hơn 1.400 sản phẩm. Cả nước có hơn 3.100 điểm bán các sản phẩm nông sản theo chuỗi giá trị, trong đó có hơn 640 địa chỉ kinh doanh đã được cấp giấy xác nhận chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn.

Phát triển liên kết gắn sản xuất với tiêu thụ nông sản là chủ trương xuyên suốt của Việt Nam. Thời gian qua, Chính phủ, các bộ, ngành liên quan đã có nhiều biện pháp, nhằm tăng cường liên kết giữa các DN, gia tăng giá trị hàng hóa, thúc đẩy xuất khẩu nông sản.

Ông Phạm Thái Bình - Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nông nghiệp công nghệ cao Trung An – một trong những DN tham gia xây dựng chuỗi liên kết sản xuất lúa gạo xuất khẩu sang các thị trường nước ngoài - cho rằng, để khuyến khích các chuỗi phát triển, trong đó có chuỗi liên kết sản xuất, chế biến, tiêu thụ lúa gạo, Chính phủ cần có phương án về vốn để thực hiện cánh đồng liên kết trồng lúa. Có như vậy, ngành lúa gạo của Việt Nam mới phát triển theo hướng gia tăng giá trị, hiệu quả kinh tế.

Để đẩy mạnh việc tăng cường liên kết, nâng cao giá trị gia tăng cho chuỗi giá trị nông sản trên cả nước, theo ông Nguyễn Văn Trung - Cục Kinh tế Hợp tác và Phát triển Nông thôn (Bộ NN&PTNT), nhà nước cần tuyên truyền nâng cao nhận thức, làm thay đổi thói quen của các HTX, tổ hợp tác, người sản xuất trong việc sản xuất, gắn với nhu cầu của thị trường. Sản xuất các sản phẩm an toàn, đáp ứng các tiêu chuẩn, quy chuẩn về an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường để ký kết các hợp đồng tiêu thụ sản phẩm bền vững. Đồng thời, tiến hành rà soát, bổ sung, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách như: Tiếp cận vốn tín dụng, ưu tiên bố trí nguồn lực để thực hiện chính sách khuyến khích liên kết, hỗ trợ phát triển kinh tế tập thể…

Bà Phạm Hoàng Vân Anh - Chuyên gia tới từ Ngân hàng Thế giới – nhận định, nhu cầu của thế giới về lương thực sẽ tăng từ 70 – 100% cho đến năm 2050 do dân số tăng và do sự thay đổi trong lựa chọn ăn uống của người dân. Để nông sản Việt nắm bắt được cơ hội, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, cần xây dựng hạ tầng chất lượng để tăng năng lực cạnh tranh. Bởi, hạ tầng là yếu tố then chốt để phát triển ngành nông nghiệp và thực phẩm.

Những năm qua, ngành nông nghiệp Việt Nam có bước phát triển tích cực với tốc độ tăng trưởng nhanh, mở rộng được thị trường XK ... DN trong lĩnh vực nông nghiệp tăng nhanh trong khoảng 3 năm trở lại đây. Đến nay, Việt Nam có khoảng 500 DN tham gia vào chuỗi từ sản xuất, thu hoạch, chế biến, kinh doanh, xuất nhập khẩu nông sản. Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Hà Công Tuấn nhận định, cùng với DN nông nghiệp, nhà nước đã có nhiều chính sách hỗ trợ phát triển HTX nông nghiệp. Đây là những nhân tố quan trọng, tạo ra sự liên kết trong sản xuất nông nghiệp.

Nông sản Việt Nam hiện đang XK sang gần 190 quốc gia và vùng lãnh thổ, đứng thứ 2 khu vực Đông Nam Á, đứng thứ 15 thế giới. Tăng cường liên kết giữa các DN là giải pháp nâng cao giá trị gia tăng cho chuỗi giá trị nông sản Việt Nam, đồng thời tham gia chuỗi giá trị nông sản toàn cầu.

Nguyễn Hạnh

Scroll