• Thứ hai 16/05/2022 15:30

Ngành Nông nghiệp: Chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế

16/04/2021

Trong cuộc trò chuyện với báo chí trên cương vị mới, tân Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) Lê Minh Hoan đã nhấn mạnh ngành Nông nghiệp cần chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế.

Thành tựu của nông nghiệp Đồng Tháp ghi nhận nhiều dấu ấn của Bộ trưởng, trong đó phải kể đến các mô hình hội quán nông dân. Bộ trưởng đánh giá khả năng triển khai các mô hình đó ra các vùng nông nghiệp khác trên cả nước như thế nào?

Mô hình nào mang được giá trị chung sẽ lan tỏa được. Mô hình ở Đồng Tháp hướng đến giá trị chung. Chương trình tái cơ cấu nông nghiệp ở Đồng Tháp không phải là vẽ lại bức tranh về sản lượng cây trồng và vật nuôi mà chuyển đổi tư duy.

Sự chuyển đổi tư duy đó là giá trị chung, không phải giá trị riêng. Không đi theo cây trồng vật nuôi, mà dựa trên sáu chữ: “Hợp tác, liên kết, thị trường” giúp giảm chi phí, tăng chất lượng, đa dạng hóa sản phẩm chế biến. Sáu chữ đó dù cây nào, trái cây nào, con gì, bao nhiêu đều phù hợp hết.

tất cả những người bạn đồng hành của nông dân, trong đó có ngành nông nghiệp phải tư duy lại. Trước tiên, chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế, biết tính toán.
Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan: Tất cả những người bạn đồng hành của nông dân, trong đó có ngành nông nghiệp phải tư duy lại. Trước tiên, chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế, biết tính toán.

Tức là muốn nuôi con gì, cây gì thì đầu tiên những người nông dân phải hợp tác với nhau để giảm chi phí, nâng chất lượng, thay đổi quy trình canh tác, để ứng dụng khoa học kỹ thuật, để được Nhà nước hỗ trợ. Nhà nước không hỗ trợ từng hộ nông dân cụ thể, Nhà nước chỉ hỗ trợ hạ tầng dùng chung cho một mô hình. Ví dụ Đồng Tháp có hội quán thì mỗi người nông dân sẽ nhận hỗ trợ trong cái chung đó, chứ không hỗ trợ riêng. Không để một người nào ở riêng bên ngoài. Vì càng ở riêng thì càng có sự cạnh tranh giữa người nông dân với nhau. Cạnh tranh sẽ kéo nhau xuống đáy.

Cạnh tranh có hai cái là mua và bán. Mua thì mua trước vì sợ mất phần, nhưng như thế thì giá cao, đầu vào cao hơn. Bán thì muốn bán trước, muốn bán được thì phải hạ giá một chút. Người này kéo người kia, giá cứ hạ dần. Đầu vào cũng thiệt và đầu ra cũng thiệt.

Như vậy, khi hợp tác với nhau thành HTX, lúc đó có cùng một tiếng nói, cùng một mức giá, cùng có đối trọng để đàm phán hàng hóa trên thị trường.

Thời kỳ đầu hình thành các hội quán có khó khăn không, thưa ông?

Có chứ. Khi đó tôi xuống nói chuyện với mấy ông nông dân. Mấy ông nói sao nông dân mình cũng cần cù, chịu khó và thông minh mà sao không giàu có bằng nông dân Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan? Tôi không biết trả lời làm sao, đi về suy nghĩ. Nửa tháng sau mới xuống ngồi. Tôi nói nông dân mình cái gì cũng giỏi giang hết, chỉ thiếu một cái là thiếu hợp tác với nhau. Nhiều người nông dân của mình còn giấu nghề nữa. Mình phải chứng minh cho người nông dân thấy cần phải hợp tác với nhau, cái giá trị mang lại sẽ lớn gấp nhiều lần. Khi biết hợp tác với nhau thì hình thành thiết chế mới là hội quán.

Đây là tổ chức tự nguyện, đừng can thiệp quá sâu, để người dân tự suy nghĩ, tự làm chủ. Chương trình hoạt động mình chỉ gợi mở, còn giờ giấc, thủ lĩnh họ tự chọn, tự bầu, không có lương bổng, chính sách, mấy bác đồng thuận thì làm. Nhà nước hỗ trợ kéo các chuyên gia, doanh nghiệp về ngồi chung, cấp ủy chính quyền ngồi một bên kết nối lại. Tạo thành tính tự quản. Hội quán là tự lực, tự chủ, tự quản. Khác với các tổ chức mô hình khác được Nhà nước hỗ trợ gần như tuyệt đối. Khi thoát ra khỏi sự hỗ trợ, người ta sẽ thấy rằng đây là chuyện của mình, thì sẽ kích hoạt được sự năng động của người nông dân.

Nền nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước những bước ngoặt cực kỳ lớn khi mà Việt Nam đã tham gia nhiều FTA thế hệ mới như CPTPP, EVFTA. Trên cương vị lãnh đạo của ngành, Bộ trưởng sẽ tập trung ưu tiên cho những nhiệm vụ nào?

Những thành tựu trong nhiều nhiệm kỳ lãnh đạo Bộ NN&PTNT thời gian qua để lại vừa là thuận lợi nhưng cũng là áp lực cho nhiệm kỳ sau. Bởi lẽ, 5 năm sau lại là một sự thay đổi về không gian bên ngoài, từ tình hình thế giới, cán cân thương mại, áp lực toàn cầu hóa sau đại dịch Covid-19, biến đổi khí hậu, thời tiết cực đoan ngày càng gay gắt... Vậy phải làm sao vẫn giữ được giá trị của nhiệm kỳ cũ và tạo ra được giá trị từ thành quả đó.

Ví dụ như sự việc về kênh đào Suea, tưởng ở trời Tây thì không dính dáng gì đến mình, nhưng vì toàn cầu hóa nên không tránh khỏi bị tác động, không có container để vận chuyển hàng hóa, tắc nghẽn các đơn hàng, đội giá hàng hóa...

Càng gia nhập sâu vào thế giới, độ mở lớn thì nền kinh tế càng dễ bị tổn thương. Một đất nước phát triển mạnh thì cũng là yếu tố kích hoạt xuất khẩu của chúng ta, tác động trực tiếp ngay trái xoài, con cá tra, hạt lúa của chúng ta.

Trong bối cảnh này chúng ta luôn luôn ở một cái thế đừng bao giờ nghĩ chúng ta lúc nào cũng cầm cán, mà phải đặt mình ở vị trí có lúc chúng ta ở cái lưỡi để chúng ta luôn luôn linh hoạt, vận động, tìm ra giải pháp để vừa chống chịu, vừa đứng vững hơn, chứ không phải chúng ta chỉ đặt ra một kế hoạch với những con số đơn thuần.

Ngành Nông nghiệp: Chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế
Chúng ta phải xem lại những cái gì đang cản trở kinh tế nông thôn phát triển để từ đó đưa ra những cơ chế kích thích

Thưa Bộ trưởng, trong Nghị quyết của Đại hội 13 vừa rồi có định hướng phát triển kinh tế nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới. Với tư cách là lãnh đạo ngành Nông nghiệp, theo ông, khai niệm này tác động thế nào đến đời sống kinh tế nông thôn?

Chúng ta phải xem lại những cái gì đang cản trở kinh tế nông thôn phát triển để từ đó đưa ra những cơ chế kích thích. Tuy nhiên, đầu tiên chưa nói tới cơ chế vận hành đang bị cản trở mà nói về quan điểm, tư duy để phát triển kinh tế nông thôn. Có một thời gian chúng ta chỉ chú trọng tới những doanh nghiệp lớn trong nông nghiệp. Điều đó cũng quan trọng và cần thiết, vì chỉ có doanh nghiệp lớn mới dẫn dắt được xu thế thị trường, nhưng có đôi lúc chúng ta cũng thiếu mặn mà với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Tuy nhiên, mỗi cái đều có vai trò như nhau. Đã là một hệ sinh thái thì cần có cây cổ thụ, cây cổ thụ muốn đứng vững giữa phong ba bão táp thì cần cả hệ sinh thái như mảng thực vật dưới chân, cây tầm gửi, cây tầng thấp... Trong hệ sinh thái đó con voi với con kiến cũng có sứ mạng như nhau. Có thể năng lực, sức mạnh khác nhau nhưng sứ mệnh như nhau.

Vậy nên trước tiên chúng ta phải thống nhất lại vai trò của kinh tế nông thôn. Khi đã thống nhất quan điểm thì cần xem xét cái gì đang cản trở kinh tế nông thôn phát triển.

Như ông nói, chúng ta phải lót ổ cho chim sẻ. Vậy, chúng ta cần phải đồng hành với họ như thế nào thưa Bộ trưởng?

Chúng ta đồng hành từ suy nghĩ của họ. Khi bắt đầu người nông dân thấy là chưa cần thiết phải thay đổi, chúng ta thuyết phục người nông dân chấp nhận sự thay đổi đó.

Ví dụ bây giờ mình đề nghị người nông dân đừng bán trái xoài tươi nữa mà làm nước ép, mứt, sấy dẻo... thì người nông dân hỏi bắt đầu từ đâu, ai giúp tôi công nghệ? Giả sử Nhà nước giúp cho công nghệ thì vốn đâu tôi làm? Bình thường tôi bán tươi được hết, giờ bảo quản giữ lại một phẩn để chế biến, thì nguồn lực ở đâu để có vốn tái sản xuất vụ sau? Nếu được Nhà nước hỗ trợ, người nông dân lại hỏi tôi bán trái xoài quen rồi, thương lái quen rồi, nhưng giờ qua sản phẩm chế biến thì bán ở đâu?

Từ khi làm lãnh đạo tỉnh thì tôi luôn nắm bắt cái suy nghĩ của người nông dân. Chúng ta phải đồng hành, là người dẫn dắt, làm sao để người nông dân thấy rằng mỗi câu hỏi nào của họ thì người lãnh đạo đều hiểu và trả lời được. Chúng ta không dùng từ đồng hành chung chung, đi kế bên mà chúng ta đồng hành từ trong suy nghĩ, trăn trở của người nông dân. Bởi vì mọi thay đổi đều khó khăn lắm. Đã vượt qua được tâm lý rồi nhưng để vượt qua sự kiên trì, nhẫn nại đó là cả hành trình.

Nghĩa là tư duy sản xuất sang tư duy làm kinh tế nông nghiệp phải là chuyển từ suy nghĩ của lãnh đạo...

Đúng vậy. Ngày xưa mục tiêu của chúng ta là lấy năng suất, lấy sản lượng làm phấn đấu thì tất cả các cấp ban ngành đều làm sao năng suất nuôi cây trồng cao hơn, sản lượng chăn nuôi nhiều hơn, nhiều khi chúng ta không để ý chi phí bỏ ra là bao nhiêu. Trong các báo cáo chúng ta chưa bao giờ đề cập chi phí bỏ ra bao nhiêu. Chúng ta không đề cập tới chi phí thì chúng ta không phải là người làm kinh tế. Kinh tế phải tính từ đầu ra và đầu vào. Nhiều khi tôi bán 10 đồng, nhưng chi phí hết 9 đồng, tôi chỉ lời 1 đồng. Nhưng nhiều khi tôi bán 8 đồng thôi, chi phí bỏ ra có 6 đồng thì tôi vẫn lời 2 đồng. Doanh thu trong kinh tế học không nói hết được về lợi nhuận. Khi chúng ta đi theo số lượng thì không tính toán được hết chi phí này. Đến giờ khi chuyển qua kinh tế thì chúng ta phải tính cả hai đầu, là làm sao bán được ở giá cao nhất, và làm sao chi phí sản xuất ở mức thấp nhất. Có thể nó không thể hiện bằng số lượng, sản lượng. Hay nói mình đứng nhất thế giới trong lĩnh vực ngành hàng nào đó, thế nhưng cái nhất thế giới đó nhiều khi chỉ là sản lượng đứng nhất, chứ chưa tính toán được thực sự cái giá trị gia tăng của mình ở nhất thế giới đó chưa? Như vậy, tất cả những người bạn đồng hành của nông dân, trong đó có ngành nông nghiệp phải tư duy lại. Trước tiên, chuyển từ tư duy sản xuất sang tư duy kinh tế, biết tính toán.

Xin cám ơn Bộ trưởng!

Nguyễn Hạnh

dam-ca-mau-pvcfc-2022
Mới nhất
Scroll