• Thứ bảy 03/12/2022 02:31

Khai thác lợi thế EVFTA: Cần phân tích kỹ cơ hội và thách thức từ hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam

22/03/2022

Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Liên minh châu Âu (EVFTA) sau một thời gian đi vào thực thi (tháng 8/2020) đã đạt được những kết quả tích cực trong hoạt động xuất khẩu. Song để tận dụng tốt hơn lợi thế từ hiệp định này, các chuyên gia kinh tế cho rằng, cần phân tích kỹ hơn những cơ hội, thách thức từ hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam.

Theo chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh – nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương (Bộ Kế hoạch và Đầu tư), việc ký kết và thực hiện EVFTA là minh chứng cho thành công của Việt Nam về đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ kinh tế đối ngoại và quan hệ xuất nhập khẩu, nhằm tránh phụ thuộc vào một hay một số thị trường duy nhất, hạn chế sức ép, rủi ro cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

Khai thác lợi thế EVFTA: Cần phân tích kỹ cơ hội và thách thức từ hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam
Hoạt động thương mại giữa Việt Nam - EU tăng trưởng ấn tượng

Bên cạnh ưu điểm trên, theo chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh, FTA giữa Việt Nam và EU được ký kết sớm so với nhiều nước trong khối ASEAN, hơn nữa cơ cấu kinh tế của Việt Nam và EU đa số bổ sung cho nhau, 2 bên cần nhau chứ không phải cạnh tranh trực tiếp, các sản phẩm của EU mà Việt Nam nhập khẩu thì hầu như chúng ta chưa thể sản xuất được, còn những sản phẩm EU nhập khẩu từ Việt Nam lại là những sản phẩm Việt Nam có lợi thế như thủy sản, cà phê và những sản phẩm dệt may, giày dép.

Đặc biệt, ông Lê Đăng Doanh cho rằng, EVFTA không chỉ bổ sung lợi ích kinh tế giữa Việt Nam và EU, mà thúc đẩy quá trình cải cách thể chế kinh tế của Việt Nam, điều đó cho thấy việc ký kết EVFTA là chiến lược đúng đắn, tạo ra cơ hội thúc đẩy hợp tác kinh tế thương mại, đầu tư giữa Việt Nam và EU.

Đánh giá về kết quả ban đầu sau hơn 1 năm EVFTA đi vào thực thi, bà Nguyễn Thị Thu Trang – Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập (Liên đoàn Công nghiệp và Thương mại Việt Nam – VCCI) – cho rằng: Hoạt động xuất nhập khẩu và hoạt động thương mại giữa Việt Nam và EU đã có sự tăng trưởng tương đối ấn tượng theo chiều hướng ngày càng tích cực.

Cụ thể, 7 tháng đầu năm 2020, khi EVFTA chưa có hiệu lực, thì xuất khẩu của Việt Nam sang EU giảm rất mạnh, nhưng 5 tháng cuối năm 2020, khi EVFTA có hiệu lực, xuất khẩu từ Việt Nam sang EU đã “xoay chiều” tăng mạnh bù vào kết quả giảm của những tháng đầu năm, khiến xuất khẩu từ Việt Nam sang EU trong năm 2020 chỉ giảm nhẹ so với năm trước. Bước sang năm 2021, khi nền kinh tế Việt Nam và thế giới gặp nhiều khó khăn trong bối cảnh dịch Covid-19, chuỗi cung ứng hàng hóa bị đứt gãy do thực hiện các biện pháp giãn cách xã hội, nhưng xuất khẩu từ Việt Nam sang EU vẫn tăng hơn 14% và nhập khẩu từ EU vẫn tăng hơn 15%.

Khai thác lợi thế EVFTA: Cần phân tích kỹ cơ hội và thách thức từ hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam
Cơ cấu kinh tế giữa Việt Nam và EU có sự bổ sung cho nhau

Về tỷ lệ sử dụng ưu đãi thuế quan, theo bà Nguyễn Thị Thu Trang, 5 tháng cuối năm 2020, tỷ lệ sử dụng, vận dụng được ưu đãi thuế quan trong EVFTA của doanh nghiệp là trên 15%, tỷ lệ này không cao so với mức trung bình của các hiệp định thương mại tự do khác của Việt Nam trong cùng giai đoạn đó là 33%, nhưng đó là tỷ lệ sử dụng các ưu đãi thuế quan cao nhất trong năm đầu tiên của tất cả các hiệp định mà Việt Nam đã thực hiện. Đặc biệt, tỷ lệ này có sự cải thiện tích cực theo thời gian, khi 7 tháng đầu năm 2021, doanh nghiệp sử dụng ưu đãi thuế quan từ EVFTA đã tăng lên 22,5%. Trong đó, có những ngành có tỷ lệ sử dụng ưu đãi thuế quan rất cao như: Giày dép có tỷ lệ sử dụng ưu đãi thuế quan lên tới 90,8%; thủy sản là 73%; bánh kẹo và các sản phẩm từ ngũ cốc 66,3%; chất dẻo và sản phẩm chất dẻo 64,8%...

Một cuộc khảo sát của VCCI được thực hiện sau 2 tháng khi EVFTA có hiệu lực cũng cho thấy, tỷ lệ doanh nghiệp biết tương đối rõ về EVFTA là khoảng 30%, cao nhất so với các hiệp định mà Việt Nam đã tham gia. Trong khi thời điểm đó EVFTA mới “ra lò” và đi vào thực thi, còn các hiệp định khác đã có hiệu lực trong khoảng thời gian dài hơn. Điều đó càng cho thấy, EVFTA đã thu hút được sự quan tâm rất lớn của cộng đồng doanh nghiệp ngay từ đầu, và chính sự chủ động của doanh nghiệp đã mang lại hiệu quả tích cực trong xuất nhập khẩu và tận dụng ưu đãi thuế quan.

Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực bà Nguyễn Thị Thu Trang cho rằng, xuất nhập khẩu Việt Nam – EU vẫn còn nhiều dư địa tăng trong thời gian tới. Bởi mặc dù tăng trưởng xuất nhập khẩu Việt Nam – EU có sự bứt phá trong năm 2021, nhưng vẫn thấp hơn so với tốc độ tăng trưởng xuất khẩu giữa Việt Nam với các quốc gia trên thế giới (19%) và nhập khẩu là 26,5%. Việt Nam và EU là hai thị trường bổ sung cho nhau, nhiều mặt hàng EU có lợi thế thì Việt Nam chưa sản xuất được và ngược lại, những mặt hàng nông, thủy sản là lợi thế của Việt Nam thì EU không có. Do vậy, dự địa gia tăng kim ngạch xuất nhập khẩu từ Việt Nam sang EU vẫn rất lớn.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia trên thế giới đã xác định sống chung với Covid-19 thay vì chờ Covid-19 kết thúc như trước đây, nhu cầu nhập khẩu hàng hóa khi cuộc sống quay trở lại trạng thái bình thường mới đang rất lớn. Do đó, để tận dụng cơ hội từ thị trường EU, bên cạnh sự chủ động, tích cực từ phía doanh nghiệp trong việc nâng cao chất lượng sản phẩm, để tận dụng tốt nhất cơ hội từ EVFTA rất cần sự hỗ trợ từ cơ quan chức năng liên quan đến thông tin thị trường, xúc tiến thương mại, hoàn thiện thể chế và cải cách các thủ tục hành chính liên quan đến xuất, nhập khẩu…

Đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam trong tận dụng cơ hội từ EVFTA trong hoạt động xuất nhập khẩu, song chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cũng cho rằng, có nhiều mặt hàng Việt Nam xuất khẩu sang EU nhiều nhưng giá trị xuất khẩu lại không phải được tạo ra ở Việt Nam, bởi vì nguyên, phụ liệu để sản xuất ra những sản phẩm đó chúng ta phải nhập khẩu rất nhiều. Điển hình như mặt hàng dệt may, hay điện thoại di động, xuất khẩu nhiều nhưng lợi ích thực mà Việt Nam thu được lại không lớn. Do đó, để tận dụng tốt hơn cơ hội từ EVFTA, cần phân tích sâu hơn về những hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam, từ đó có hướng khắc phục phù hợp, nhằm thu được nhiều lợi ích hơn từ EVFTA.

Triển khai EVFTA là bước tiến nhanh, là cơ hội tốt để Việt Nam tăng trưởng xuất khẩu và giao lưu thương mại quốc tế.

Nguyễn Hòa

dam-ca-mau-pvcfc-2022
Mới nhất
Scroll