• Chủ nhật 05/12/2021 18:15

Còn nhiều thách thức để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa ngành công nghiệp hỗ trợ

19/08/2021

Mục tiêu Chính phủ đặt ra đến năm 2025, doanh nghiệp (DN) Việt Nam có khả năng sản xuất các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ (CNHT) mang tính cạnh tranh cao, đáp ứng được 45% nhu cầu thiết yếu cho sản xuất, tiêu dùng nội địa… xem ra khó đạt được, nếu như không có những giải pháp kịp thời, phù hợp.

Tự chủ nguồn nguyên liệu: Giải pháp phát triển bền vững ngành công nghiệp hỗ trợ Tự chủ nguồn nguyên liệu: Giải pháp phát triển bền vững ngành công nghiệp hỗ trợ

Bộc lộ nhiều hạn chế

Để tạo chuyển biến cho ngành CNHT, Chính phủ và các bộ, ngành đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ, điển hình như: Nghị quyết 115/NQ-CP của Chính phủ về các giải pháp thúc đẩy phát triển CNHT; Quyết định số 68/QĐ-TTg về việc phê duyệt Chương trình phát triển CNHT giai đoạn 2016 – 2025. Bộ Công Thương cũng tiến hành thành lập 3 Trung tâm kỹ thuật hỗ trợ phát triển công nghiệp tại 3 vùng kinh tế trọng điểm khu vực miền Bắc, Trung, Nam. Các trung tâm này sẽ hỗ trợ DN sản xuất công nghiệp và CNHT đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ sản xuất thử nghiệm, nâng cao năng suất chất lượng, tạo giá trị gia tăng cũng như tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu…

Còn nhiều thách thức để nâng cao tỷ lệ nội địa hóa ngành công nghiệp hỗ trợ
Ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam cần có những doanh nghiệp tiên phong, đóng vai trò dẫn dắt

Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, phát triển CNHT của nước ta vẫn bộc lộ những tồn tại cả về công nghệ, năng lực quản lý và khả năng liên kết. Minh chứng cụ thể: Ngành sản xuất, lắp ráp ô tô, tỷ lệ nội địa hóa đối với xe cá nhân đến 9 chỗ ngồi đặt mục tiêu đề ra 40% vào năm 2005, 60% vào năm 2010, tuy nhiên đến nay mới đạt bình quân từ 7 - 10%.

Tỷ lệ nội địa hóa trong ngành điện tử tin học, viễn thông chỉ đạt 15%, điện tử chuyên dụng và các ngành công nghiệp công nghệ cao chỉ đạt 5%.

Ngành dệt may - một trong những ngành cần rất nhiều nguyên phụ liệu, nhưng tỷ lệ nội địa hóa của DN dệt may hiện mới đạt khoảng 40 - 45%. Đặc biệt, vải sử dụng cho ngành dệt may phụ thuộc chủ yếu vào nhập khẩu. Hiện nay, ngành vải may của Việt Nam mới đạt sản lượng khoảng 2,3 tỷ m2/năm, chỉ đáp ứng được khoảng 25-30% nhu cầu thị trường trong nước. Vì vậy, ngành dệt may của nước ta chủ yếu chỉ dừng ở công đoạn may gia công, hàm lượng giá trị gia tăng nội địa cho sản phẩm rất thấp.

Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam, nguyên nhân lớn nhất của sự kém phát triển đối với CNHT ngành dệt may là các ngành sản xuất bông, sợi, nhuộm trong nước đến nay vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của ngành vải trong nước. Do đó, DN dệt may nội địa vẫn phải nhập khẩu vải để sản xuất hàng may mặc. Đặc biệt, điểm nghẽn công nghệ nhuộm vải cũng như công tác xử lý môi trường để phát triển ngành dệt nhuộm chưa được quan tâm đúng mức, đã hạn chế việc DN đầu tư sản xuất dệt vải và khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực thiết kế thời trang.

Khó đạt mục tiêu

Nghị quyết 115/NQ-CP của Chính phủ đặt mục tiêu: Năm 2025, DN Việt Nam có khả năng sản xuất các sản phẩm CNHT có tính cạnh tranh cao, đáp ứng được 45% nhu cầu thiết yếu cho sản xuất, tiêu dùng nội địa, chiếm 11% giá trị sản xuất toàn ngành công nghiệp; 1.000 DN đủ năng lực cung ứng trực tiếp cho các DN lắp ráp và tập đoàn đa quốc gia trên lãnh thổ Việt Nam, trong đó DN trong nước chiếm khoảng 30%.

Đến năm 2030, sản phẩm CNHT đáp ứng đầy đủ 70% nhu cầu cho sản xuất, tiêu dùng nội địa, chiếm khoảng 14% giá trị sản xuất công nghiệp; 2.000 DN đủ năng lực cung ứng trực tiếp cho các DN lắp ráp và tập đoàn đa quốc gia trên lãnh thổ Việt Nam.

Mục tiêu thì như vậy, song nhiều chuyên gia kinh tế cho rằng, Việt Nam khó đạt được như kỳ vọng. Theo Bộ Công Thương, do CNHT kém phát triển, các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo của Việt Nam phụ thuộc lớn vào nguồn cung cấp nguyên phụ liệu, linh kiện đầu vào nhập khẩu, đặc biệt là các ngành công nghiệp chủ lực như điện tử; dệt may; da giày, túi xách; sản xuất, lắp ráp ô tô...

Có chuyên gia kinh tế đã khẳng định, DN khó đón được chính sách, bởi hiện nay Việt Nam gần như không có sản phẩm công nghiệp chủ lực đủ khả năng cạnh tranh với sản phẩm nhập khẩu. Do đó, sản phẩm CNHT vẫn chủ yếu phục vụ cho DN nước ngoài và các chuỗi sản xuất của họ, dẫn đến nền CNHT trong nước chưa tự chủ.

Quả nhiên, với 99% DN CNHT là DN nhỏ và vừa, siêu nhỏ nên năng lực của các DN CNHT còn nhiều hạn chế, do thiếu nguồn lực và công nghệ để nâng cao năng suất; khả năng tài chính của DN yếu, vốn tự có thấp... Trong khi cơ chế về ưu đãi tín dụng, thuế, tiền thuê đất, đặc biệt là phân bổ nguồn lực để triển khai các chính sách về CNHT chưa được cụ thể hóa… khiến DN CNHT trong nước gặp khó trong tiếp cận các hỗ trợ và ưu đãi để thay đổi và làm chủ công nghệ.

Thực trạng này không chỉ ảnh hưởng đến phát triển sản xuất và tăng trưởng kinh tế trong ngắn hạn, mà sẽ còn tiếp tục ảnh hưởng đến công nghiệp nói riêng và kinh tế Việt Nam nói chung trong dài hạn. Vì vậy, phát triển CNHT, từng bước tự chủ nguồn nguyên vật liệu, linh phụ kiện trong nước là một trong những vấn đề cốt lõi để phát triển bền vững công nghiệp Việt Nam trong dài hạn.

Để thực hiện muc tiêu này, thời gian qua, Bộ Công Thương đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị Quyết 115/NQ-CP về các giải pháp thúc đẩy phát triển CNHT. Nhằm đảm bảo và huy động hiệu quả nguồn lực phát triển CNHT, theo Bộ Công Thương, cần bố trí, đảm bảo, huy động nguồn lực hiệu quả để triển khai thực hiện chính sách đầu tư phát triển CNHT và các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo ưu tiên phát triển. Bên cạnh đó, nâng cao vai trò, khuyến khích các địa phương đầu tư nguồn lực để triển khai chính sách, chương trình, hoạt động hỗ trợ DN CNHT và công nghiệp chế biến, chế tạo; ưu tiên phát triển trên cơ sở căn cứ quy định của pháp luật và bảo đảm phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương.
Nhận định của nhiều chuyên gia kinh tế, để phát triển tương xứng với vai trò và tiềm năng của mình, bên cạnh chính sách hỗ trợ của Chính phủ, ngành CNHT Việt Nam cần có những DN tiên phong, đóng vai trò dẫn dắt...

Thanh Tâm

Mới nhất
tcty-dau-khi-vn-pv-power-moi
tcty-phan-bon-va-hoa-chat-dau-khi-ctcp-dam-phu-my
Scroll