• Thứ ba 07/07/2020 13:03

Chủ động ứng phó với giá dầu giảm

20/04/2020

Giá dầu thế giới giảm trên 60% đã tác động mạnh đến nền kinh tế toàn cầu. Tại Việt Nam, giá dầu giảm sẽ góp phần kiềm chế lạm phát, song cũng làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất của ngành công nghiệp dầu khí và nguồn thu ngân sách quốc gia từ xuất khẩu (XK) dầu.

Giá dầu giảm và những tác động đến nền kinh tế

Trong báo cáo của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) dự báo, giá dầu bình quân năm 2020- 2021 giảm lần lượt 4,3% và 4,7%; trung bình ở mức 58 USD năm 2020 và 55,3 USD/thùng năm 2021. Tuy nhiên, từ đầu năm 2020, sau khi dịch Covid-19 bùng phát tại Trung Quốc, đặc biệt là từ giữa tháng 2/2020 đến nay khi dịch lan rộng, khó lường, giá dầu đã sụt giảm mạnh.

Đánh giá về nguồn cung từ Tổ chức các nước XK dầu mỏ (OPEC) và Nga cho thấy, do không đạt được thỏa thuận cắt giảm sản lượng dầu khai thác (thỏa thuận đã hết hạn vào 31/3/2020 - và Nga từ chối đề xuất cắt giảm thêm) đã khiến lo ngại lượng cung dầu mỏ sẽ tiếp tục tăng. Ngoài ra, giá dầu giảm từ đầu năm 2020 đến nay còn do đồng USD đã tăng giá (khoảng 3%) so với hầu hết các đồng tiền chủ chốt khác - yếu tố gây áp lực giảm giá hàng hóa, trong đó có dầu thô do giá dầu được tính theo USD.

chu dong ung pho voi gia dau giam
Giá xăng dầu được điều chỉnh giảm liên tục từ đầu năm đến nay

Về nguồn cầu, dịch Covid-19 bùng phát trên toàn cầu đã làm giảm nhu cầu sử dụng xăng, dầu một cách nhanh chóng. Nhiều quốc gia trên thế giới đồng loạt ban hành lệnh phong tỏa, cấm đi lại, ngừng các chuyến bay giữa châu Âu và Mỹ đã làm tê liệt nhu cầu đi lại, tạo nên một kịch bản xấu chưa có tiền lệ đối với thị trường dầu. Vì thế giá dầu khó có thể phục hồi trong thời gian tới.

Đối với Việt Nam, việc giá dầu thế giới tiếp tục giảm trong năm 2020 đã tác động mạnh đến nền kinh tế. Theo đánh giá của các chuyên gia kinh tế, mặt tích cực khi giá dầu giảm đó là giảm chi phí nhập khẩu (NK) xăng, dầu, qua đó giúp giảm nhập siêu cũng như tiết kiệm cho Việt Nam một lượng ngoại tệ NK xăng dầu. Cụ thể, từ đầu năm 2020 đến nay (kỳ điều chỉnh gần nhất là 29/3/2020), giá xăng dầu đã 6 lần được điều chỉnh giảm, khoảng 30- 40% (tùy loại) đã giúp người dân hạn chế chi phí, từ đó tăng chi tiêu cho các dịch vụ khác, góp phần cải thiện tổng mức bán lẻ hàng hóa và tiêu dùng.

Về phía doanh nghiệp (DN), đặc biệt là các DN vận tải, giá xăng dầu giảm giúp giảm chi phí đầu vào, góp phần giảm giá thành sản phẩm, tăng khả năng cạnh tranh, cũng như cải thiện lợi nhuận. Ngoài ra, một số ngành khác cũng được hưởng lợi như sản xuất nhựa, phân bón, luyện kim, khai thác và đánh bắt thủy sản, xây dựng công trình giao thông… do xăng dầu chiếm khoảng 20- 30% chi phí đầu vào của DN.

Ở góc độ vĩ mô, giá dầu thô giảm có thể sẽ tác động tích cực tới mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô.

Ứng phó với tác động tiêu cực

Năm 2019, doanh thu của ngành dầu khí nước ta đạt gần 5 tỷ USD gắn liền với mức giá bình quân 60 USD/thùng. Như vậy, nếu trong năm 2020, sản lượng khai thác của Tập đoàn dầu khí Quốc gia Việt Nam (PVN) không thay đổi, giá dầu thô bình quân trên thị trường quốc tế xuống còn khoảng 25 USD/thùng thì ngành dầu khí giảm thu khoảng 3 tỷ USD. Do quy mô nền kinh tế (GDP) Việt Nam là 280 tỷ USD, số thu từ dầu thô luôn được tính vào nguồn thu ngân sách nên khi ngành dầu khí giảm thu 3 tỷ USD, đồng nghĩa GDP nước ta giảm với con số tương ứng (khoảng 1%).

Theo giới chuyên gia, để giảm những ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế từ việc giá dầu giảm, các quan quản lý cần phối hợp, tăng cường theo dõi sát diễn biến giá dầu. Trong đó, cần tính toán tác động của kịch bản giá dầu ở mức 20 USD/thùng để có những biện pháp ứng phó phù hợp, đảm bảo thu ngân sách ổn định.

Theo đó, để đảm bảo tính bền vững của thu ngân sách nhà nước (NSNN), các bộ, ngành liên quan cần rà soát kế hoạch ngân sách năm 2020 và giai đoạn 2020- 2025 theo hướng tiếp tục tăng các nguồn thu khác thay thế cho nguồn thu từ khai thác dầu thô và các tài nguyên khác, phấn đấu giảm mức đóng góp của dầu thô trong thu NSNN xuống 2- 3%, vừa góp phần bảo vệ tài nguyên, vừa tránh những biến động do ảnh hưởng khách quan bên ngoài.

Chịu tác động kép do dịch Covid-19 lan rộng và giá dầu thế giới giảm sâu, dẫn tới lượng tiêu thụ các sản phẩm lọc hóa dầu giảm. Do đó, PVN nên đàm phán đối tác nước ngoài giảm các chi phí liên quan, đồng thời chọn lọc một số mỏ dầu có điều kiện thuận lợi để tiết giảm chi phí khai thác, sớm giảm giá thành sản phẩm. Ngoài ra, PVN có thể khai thác để dành cho tương lai trong điều kiện kho dự trữ có đủ sức chứa.

Liên quan đến vấn đề này, Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh cho rằng, hiện trên thị trường thế giới luôn có phương thức mua - bán dầu thô theo hợp đồng tương lai để hạn chế những tác động tiêu cực từ giá dầu giảm. Giả sử PVN dự báo giá dầu sẽ đi lên trong tương lai thì ngay thời điểm này, PVN có thể mua vào rồi chọn thời điểm phù hợp để bán ra, đem lại nguồn thu không nhỏ đề bù đắp một phần chi phí cho ngân sách. Mặt khác, PVN cần mua bảo hiểm cho mỗi giao dịch dầu tương lai để phòng ngừa rủi ro khi giá dầu biến động ngược chiều với dự báo, có thể dẫn đến thua lỗ, ảnh hưởng không tốt đến thu NSNN.

Bộ Công Thương cũng đã làm việc với PVN về các giải pháp tháo gỡ khó khăn. Theo đó, tập trung xây dựng ngay các giải pháp tài chính, đầu tư tổng thể trong toàn PVN, bao gồm cả kế hoạch huy động nguồn vốn để ứng phó kịp thời với những biến động xấu nhất của giá dầu năm 2020.

Ngọc Thảo

Scroll